Yeni başlayan kursiyerlerin en sık sorduğu sorulardan biri uşşak ile beyatinin farkıdır.
Dizi tablosuna bakıldığında iki makam birbirine çok yakın görünür. Perdeler büyük ölçüde ortaktır.
Fark seyirde ortaya çıkar. Uşşak, karar sesinin çevresinden başlar ve yukarı doğru açılır.
Beyati ise dizinin orta bölgesinden, güçlü perdeden başlar; ilk cümlede zaten yukarıdadır.
Bu başlangıç farkı bütün eseri değiştirir. Aynı perdeler kullanılsa bile dinleyicinin duyduğu iki ayrı karakterdir.
Kanunda bu ayrım özellikle görünürdür, çünkü sol el ile sağ el arasındaki bölge paylaşımı değişir.
Uşşakta alt bölge daha çok kullanılır; beyatide orta ve tiz bölge öne çıkar.
Bu nedenle iki makam ayrı ayrı değil, karşılaştırmalı çalışılır; aynı eserin iki makamdaki karşılığı yan yana dinlenir.
Ayrımı somutlaştırmanın en hızlı yolu aynı usuldeki iki eseri arka arkaya dinlemektir.
Uşşak eserde ilk cümlenin nereden açıldığı, beyati eserde ise ilk cümlenin hangi bölgede durduğu not edilir.
İki not yan yana konduğunda fark, tarif etmeye gerek kalmadan görünür hâle gelir.
Derslerimizde uşşak ve beyati birlikte ele alınır, ayrım dizi ezberiyle değil seyir dinlemesiyle kurulur.